پرتال دانشگاهی کشور پرتال دانشگاهی کشور
University Portal of Iran

کلمات مرتبط

    نتایج کارشناسی ارشد 97 نتایج ارشد 97 دفترچه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد امریه سربازی استخدام تامین اجتماعی استخدام شرکت نفت استخدام آموزش و پرورش استخدام بانک پذیرش بدون کنکور منابع کارشناسی ارشد منابع دکتری استخدام شهرداری آگهی استخدام پليس استخدام نیروی انتظامی لیست همایش های بین المللی لیست سمینار لیست کنفرانس سالن همایش مقاله ISI دانشگاه پيام نور استخدام بانک پاسارگاد سازمان سما استخدام بانک شهر استخدام بانک گردشگری آگهی استخدام بانک صادرات استخدام بانک پارسیان پودمانی علمی کاربردی 97 استخدام دولتی استخدام استانداری استخدام آتش نشانی استخدام وزارت نيرو استخدام ديپلم استخدام برنامه نویس استخدام حسابدار نمونه سئوالات کارشناسی ارشد نمونه سئوالات دکتری ارزشیابی مدرک دانشگاه پیام نور فراگير دانشپذير مدرک دیپلم مدرک کارشناسی انتخاب رشته کنکور سراسری 97 عدح.هق daneshgah پردیس دانشگاهی شهریه دانشگاهها آگهی استخدام تهران azad karshenasi arshad kardani peyvasteh azmoon konkoor mba مجازی mba یکساله مدرک mba
 اخبار دانشگاهی کشور / ارتباطات          09 اسفند 1389 - 28 February 2011


مدل­ها را در دنیای واقعی و در حرف و فنون، می­توان نسخه کوچک‌شده یک شیء یا پدیده نامید؛ که بیشترین شباهت­ها و حتی خصوصیات پدیده اصلی را در خود منعکس کرده است.[1] مدل ارتباطی، معمولاً بازنمود تصویری یا چکیده یک نظریه است. هر مدل با برجسته‌سازی حوزه‌های خاص مورد توجه‌اش و پدیدار ساختن چیزی از چشم‌اندازی خاص، نقش خاص خود را ایفاء می‌کند.[2]
پژوهش در باب جریان بین‌المللی اخبار در دهه­های 1970-1980 شروع شد و در آغاز دهه 1980 به اوج رشد خود رسید. این پژوهش­ها با خطوط تازه جستجویی همراه بوده که می­توان براساس دو مقوله عمده آنها را دسته‌بندی کرد:
1) مطالعات مربوط به جریان واقعی اخبار و محتوای آنها
2) مطالعات مربوط به عوامل تعیین‌کننده و مدل­های جریان اخبار شمال-جنوب و مرکز-پیرامون.
این نوع تحلیل را بسیاری از دانشمندان اروپایی و امریکای لاتین انجام داده­اند.[3]
در حقیقت واژه جریان در مدل­های جریان اخبار، دربردارنده یک کیفیت بُرداری است؛ سه مدل برای سمت و جهت این جریان ارائه شده است: مرکز-پیرامونی، جریان عمودی شمال-جنوب و جریان مثلثی.[4]
ما در اینجا فقط به تشریح دو مدل اول خواهیم پرداخت؛ زیرا مدل مثلثی در زمان جنگ سرد و با وجود بلوک شرق و قبل از فرو­پاشی شوروی مطرح بوده است. این مدل، شمال را به شرق و غرب تقسیم و سپس هر­یک را به جنوب متصل می‌سازد.[5]

مدل شمال-جنوب
اصطلاح شمال-جنوب را هاوس‌هوفر (Karl Haushofer: 1869-1946) آلمانی برای اولین بار، در برابر "تئوری سه جهان" مائو تسه‌تونگ ( Mao Tse-tung: 1893-1976) به‌کار برد.[6] در این تقسیم‌بندی کشورهای توسعه یافته را شمال و کشورهای در حال توسعه را جنوب نامیدند.[7]
نابرابری­های شمال و جنوب، بسیار آشکار و گسترده و آثار و عوارض منفی فراوانی دربردارند. این نابرابری­ها، هم در سطح زیرساخت­های فنّی ضروری برای فعالیت رسانه­ها و سایر امکانات ارتباطی، به چشم می­خورند و هم در سطح تولید محتواهای مطبوعاتی، برنامه­های رادیویی و تلویزیونی، فیلم­های سینمایی و پیام رایانه­ای، خودنمایی می­کنند. به‌طوری‌که تحت تأثیر نابرابری­های موجود، فاصله­های عمیق و وسیعی در زمینه جریان اطلاعات، معرفت­ها و چگونگی استفاده از محتواهای چاپی و برنامه­های ارتباطی سمعی، بصری و رایانه­ای، بین کشورهای تولیدکننده و مصرف‌کننده آن­ها، پدید می­آید. برتری ارتباطی و اطلاعاتی شمال بر جنوب، به‌سبب سلطه خبرگزاری­های بزرگ کشورهای غربی بر بازار خبری دنیا، روز به روز نابرابری­های یادشده را تشدید می­کند.[8]
بخش مهمی از جریان بین‌المللی اطلاعات از طریق فن‌آوری و شیوه‌های سخن‌پراکنی اتفاق می­افتد. در این خصوص، سه ناحیه تحقیقی در ارتباطات بین‌الملل، جایگاه عمده­ای را به‌خود اختصاص می­دهد: تلویزیون، سخن‌پراکنی بین‌المللی رادیویی و جدیدترین فن­آوری و پدیده در روابط بین‌الملل، یعنی اینترنت.[9]
در گزارش کارل نوردنسترنگ و تابیو وریس که در 1974 به یونسکو ارائه گردید، دو گرایش عمده در برنامه‌سازی جهانی تلویزیونی مشخص شده است: جریان یک طرفه از جانب صادرکنندگان بزرگ به سایر نقاط جهان و دوم، حاکمیت برنامه­های سرگرمی.[10]
این مدل بر این فرضیه‌ای مبتنی است که جریان­های خبری، یک جریان عمودی است. این فرضیه می­گوید، جریان خبرها از سوی کشورهای توسعه‌یافته (شمال) به‌سوی کشورهای رو به توسعه (جنوب) است و جریان­های افقی درون شمال و درون جنوب (که حجم دومی از اولی کمتر است)، مکمّل آن محسوب می­شود. در حالی‌که جریان خبرها در حد مطلوبی از جنوب به‌سوی شمال وجود دارد، اما به‌طرز چشم­گیری در مقایسه با حجم جریان خبرها از طرف شمال به‌سوی جنوب، از حجم کمتری برخوردار است. علاوه‌بر این، در مدل شمال-جنوب جهتی نیز وجود دارد که به آن جریان مدوّر می­گویند. در این جریان، خبرهایی که خبرنگاران شمال در جنوب گردآوری کرده‌اند، قبل از بازگشت نهایی به رسانه‌های جنوب، برای پردازش و ویراستاری به شمال فرستاده می­شود.[11]

پژوهش‌های عدیده‌ای وجود دارد که به فرضیه شمال-جنوب پرداخته است. ریزماتا (Reyes Matta) که در سال 1975 روزنامه­های آمریکای لاتین را بررسی کرد، از جمله این پژوهش‌گران است. پژوهش­های وی نشان داد که خبرهای خارجی در آمریکای لاتین، تحت سلطه جریان خبری شمال است. در واقع، عمودی بودن جریان شمال-جنوب، به‌مثابه یک فرض مشترک، جایگاه خود را به‌عنوان سنگ‌پایه برای پژوهش­های آتی تثبیت کرده است. پژوهش‌گران، عموما تلاش کرده‌اند تا نشان دهدند که سمت جریان­ها، از شمال به جنوب بوده است. گزینش رسانه‌ها و مقایسه­های به عمل آمده، نشان‌دهنده گرایشی است که جهت‌دار بودن جریان را به‌عنوان یک واقعیت می­پذیرد.[12]

مدل مرکز-پیرامون

مدل مرکز-پیرامونی در تئوری ساختاری امپریالیسم اثر یوهان گالتونگ (Johan Galtung: 1930-Live) نمود یافته است. در این تئوری، جهان به دو بخش مرکز (جوامع حاکم) و پیرامون (مناطق وابسته) تقسیم شده است.[13]
فرضیه گالتونگ را می­توان در چهار محور که وضعیت خبرهای بین‌المللی را مشخص می­کند، خلاصه کرد:
1. رویدادهای خبری مرکز، که در سیستم‌های مطبوعاتی جهان گزارش می‌شود، از ثقل بیشتری برخوردار است.
2. میزان تبادل خبرها میان ملل مرکز و پیرامون و میزان تبادل خبرها بین خود ملل مرکز، با یکدیگر تفاوت بسیار زیادی دارد.
3. خبرهای ملل مرکز، سهم بیشتری از رویدادهای خارجی را در رسانه­های ملل پیرامون به خود اختصاص می­دهد؛ حال آنکه سهم رویدادهای پیرامون در رسانه­های مرکز کمتر است.
4. جریان خبر در میان ملل پیرامون، تقریبا بسیار ناچیز است و یا اصلا وجود ندارد. این امر، به­ویژه در طول مرزهای به‌وجود آمده توسط استعمار بیشتر صادق است.[14]



هرکدام از کشورهای امپریالیستی (مرکز) علاوه‌بر این‌که با مستعمرات خود (محیط) در ارتباط هستند، با سایر دول امپریالیستی نیز تبادل اطلاعات دارند. جریان اطلاعات و اخبار بین مرکز و محیط، همواره به‌صورت یک‌سویه بوده از مرکز به طرف محیط است. یعنی پیام­ها در کشورهای مرکز تولید و به ممالک محیط ارسال می‌شود. در اینجا گفتنی است که ارتباط بین ممالک محیط به‌ترتیب از سوی ممالک مرکز به‌شدت محدود و کنترل می­گردد و در نتیجه تماس آن‌ها با یکدیگر تنها از طریق مرکز مربوطه میسّر است.[15]
از طرف دیگر، ارتباط بین ممالک مستعمره وابسته به مرکزهای متفاوت، بسیار اندک است و حتی در برخی موارد هیچ رابطه مستقیمی بین آنها وجود ندارد. در حقیقت، ارتباط بین ممالک مستعمره مختلف، صرفا از طریق کشورهای امپریالیستی مقدور است. مثلا در حالی‌که ارتباط تلفنی و تلگرافی بین دو مستعمره سابق فرانسه، کنگو و ساحل عاج از طریق پاریس برقرار می­شود، کنیا و تانزانیا از طریق لندن و بولیوی و پاراگوئه از طریق نیویورک قادرند با یکدیگر تماس برقرار کنند.[16]
پژوهش‌هایی انجام شد تا فرضیه گالتونگ را تأیید یا رد کنند. از جمله آنها می‌توان به تحلیل محتوای رسانه­های ارتباط جمعی استرالیا که به همت بروس مکنزی و درک اورتون در سال 1981 انجام گرفت، اشاره کرد. آنها نتیجه گرفتند که انگاره جریان بین‌المللی اخبار به داخل و خارج از استرالیا تا حد زیادی استعماری باقی مانده و منابع خبری سنّتی بر آنها چیره است. پژوهش دیگر، کار فرانک کاپلان درباره رسانه­های ایالات متحده بود؛ که بیان‌گر گونه­ای نارسایی در مقدار، دامنه پوشش و نوع خبرهای پخش‌شده، به‌ویژه در باب پوشش اخبار جهان در حال توسعه بود.[17]

[1]. فرهنگی، علی‌اکبر؛ ارتباطات انسانی، تهران، مؤسسه خدمات فرهنگی رسا، چاپ دوم، 1374، ص53.
[2]. گیل، دیوید و آدمز، بریجت؛ الفبای ارتباطات، رامین کریمیان و دیگران، تهران، مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها، 1384، چاپ اول، ص239.
[3]. مولانا، حمید؛ اطلاعات و ارتباطات جهانی، اسدالله آزاد و دیگران، تهران، کتابدار، چاپ اول، 1384، ص56-57.
[4]. علی‌اصغر، کیا؛ ارتباطات جمعی و روابط بین‌الملل، تهران، آن، چاپ دوم، 1385، ص 44
[5]. مولانا، حمید؛ جریان بین‌المللی اطلاعات، یونس شکرخواه، تهران، مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها، چاپ اول، 1371، ص44.
[6]. فرونچی، ناصر؛ ارتباطات بین­المللی و کشورهای جهان سوم، مشهد، کنکاش دانش، 1384، چاپ اول، ص14.
[7]. اسمیت، آنتونی؛ ژئوپولوتیک اطلاعات، فریدون شیروانی، تهران، سروش، 1379، چاپ دوم، ص9.
[8]. معتمد نژاد، کاظم؛ ارتباطات در جهان معاصر، تهران، پیشین، ص279.
[9]. مولانا، حمید؛ اطلاعات و ارتباطات جهانی، پیشین، ص83.
[10]. همان، ص83-84.
[11]. علی‌اصغر، کیا؛ پیشین، ص40.
[12]. همان، ص44-41.
[13]. مولانا، حمید؛ جریان بین‌المللی اطلاعات، پیشین، ص41.
[14]. همان، ص42.
[15]. فرونچی، ناصر؛ پیشین، ص71.
[16]. همان، ص72.
[17]. مولانا، حمید؛ اطلاعات و ارتباطات جهانی، پیشین، ص59-60.


منبع : پژوهه

خبرنامه - شبکه های اجتماعی

آمار سایت

    تندیس جشنواره

    pagerank