پرتال دانشگاهی کشور پرتال دانشگاهی کشور
University Portal of Iran

کلمات مرتبط

    نتایج کارشناسی ارشد 97 نتایج ارشد 97 دفترچه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد امریه سربازی استخدام تامین اجتماعی استخدام شرکت نفت استخدام آموزش و پرورش استخدام بانک پذیرش بدون کنکور منابع کارشناسی ارشد منابع دکتری استخدام شهرداری آگهی استخدام پليس استخدام نیروی انتظامی لیست همایش های بین المللی لیست سمینار لیست کنفرانس سالن همایش مقاله ISI دانشگاه پيام نور استخدام بانک پاسارگاد سازمان سما استخدام بانک شهر استخدام بانک گردشگری آگهی استخدام بانک صادرات استخدام بانک پارسیان پودمانی علمی کاربردی 97 استخدام دولتی استخدام استانداری استخدام آتش نشانی استخدام وزارت نيرو استخدام ديپلم استخدام برنامه نویس استخدام حسابدار نمونه سئوالات کارشناسی ارشد نمونه سئوالات دکتری ارزشیابی مدرک دانشگاه پیام نور فراگير دانشپذير مدرک دیپلم مدرک کارشناسی انتخاب رشته کنکور سراسری 97 عدح.هق daneshgah پردیس دانشگاهی شهریه دانشگاهها آگهی استخدام تهران azad karshenasi arshad kardani peyvasteh azmoon konkoor mba مجازی mba یکساله مدرک mba
 اخبار دانشگاهی کشور / اخلاق          10 اسفند 1389 - 01 March 2011


زبان خوب، زباني است كه جز به ذكر خدا، شكر نعمت هاي او، راهنمايي مردم و... سخن ديگري نگويد و زبان بد، زباني است كه جز به بدي و بيهوده گويي سخن نمي گويد. حال چون خطر زبان بسيار است بايد دانست كه ؛علاج بد زباني وبيهوده گويي چيزي نيست جز سكوت واينكه در فضيلت آن مطالبي را متذكر خود شويم.

ضد بيهوده گويي وهرزه گويي يا خاموشي است يا سخنان سودمند گفتن؛ خواه مربوط به دين باشد يا دنيا. [1] در كلام عرب صمت به فتح (صاد) بمعنى سكوت است[2] كه در مجموع تعريفي از اين واژه به طور دقيق به چشم نمي خورد ولي بعضى سكوت را بمعنى سكون تفسير كردند و بعضی دیگرسكوت مقابل نطق آورده­اند.[3]
منظور از سكوت
در اين جا مقصود از سكوت، سكوت مطلق نيست؛ زيرا كه سكوت مطلق از لوازم عقل نيست و افضل از كلام نيست، بلكه منظور از سكوت يعنى سكوت از حرفها و سخنان غير مناسب و بى‏فائده[4] كه كلام در موقع خود، افضل از سكوت است؛ زيرا كه به واسطه كلام، نشر معارف و حقايق دينيّه ونشرآداب شريعت مي شود و خداى تعالى متّصف به تكلّم است و از اوصاف جميله او «متكلّم» است. از اين جهت، در مقابل صمت، تكلّم قرار ندارد، بلكه هَذَر- به فتحتين- را، كه عبارت از هذيان است و تكلّم‏ به چيزهاى بى‏معنى است، قرار دارد.
پس، آنچه از جنود عقل است و در شرع و عقل مورد تحسين است، سكوت از هذيان و هذر است و البته اين سكوت و حفظِ زبان از لغو و باطل، از فضايل و كمالات انسانى است؛ بلكه اختيار زبان را داشتن و اين مار سركش را در تحت اختيار درآوردن از بزرگترين هنرمندى‏ها است كه كمتر كسى مى‏تواند به آن موفق شود و اگر كسى داراى چنين قدرتى شد، از آفات و خطرات بسيارى محفوظ ماند. [5]
فضيلت سكوت
در فضيلت سكوت مطالب بسياري در كلام معصومين(ع) و بزرگان ذكر شده است كه ما به اختصار به آنها مي پردازيم.
اول عبادت سكوت است. [6]
اول علم سكوت است. [7]
خاموشى و سكوت درى است از درهاى حكمت. [8]
عبادت ده قسم است؛ نه قسمت آن در سكوت و خاموشى است. [9]
سكوت ميراث حكمت است. [10]
آبادترين مكانها دلهاى مردان شايسته‏ى ساكت باشد. [11]
بهترين عبادت سكوت است[12]
سكوت طلا و سخن نقره است. [13]
از نشانه‏هاى كمال اسلام شخص، ترك سخن بيهوده است. [14]
چون خرد به مرتبه كمال رسد گفتار كاهش مى‏يابد. [15]
سكوت بهتر است يا سخن گفتن؟
اگر گفته شود علت اين همه فضيلت براي سكوت چيست، بايد گفت علت آن آفتهاي زياد زبان است كه عبارتند از: اشتباه، دروغ، سخن چيني، غيبت، و... كه بر زبان سنگين نيست ودر دل شيرين است و چون افسار زدن بر زبان دشوار است از اين رو در فضيلت سكوت بسيار سفارش شده است.[16]زيرا سخن بر چهار قسم است:
يك نوع سخن، ضرر خالص است، نوع ديگر، بهره خالص است، نوعي هم ضرر دارد وهم بهره و نوع آخر كه نه ضرر دارد ونه بهره.
اما آن نوعي كه فقط ضرردارد، بايد در آن سكوت كرد و نيز از سخني كه ضرر و بهره دارد و ضررش با بهره برابر نيست بايد پرهيز كرد، اما سخني كه نه فايده دارد ونه ضرر، زايد است و سرگرم شدن به آن، هدر دادن وقت است و عين ضرر است. بنابراين فقط نوع چهارم كه سودمند است باقي مي ماند كه در اين سخن نيز خطر است؛ زيرا گاهي با سخني كه آلوده به گناه است چون ريا، سازشكاري، غيبت، خود ستايي وسخن زايد به گونه اي آميخته مي شود كه درك آن مشكل است[17]و اگر بتوان از اين آفات دوري جست بايد گفت آنجا كه بايد سخن درست گفت، در خاموشى خيرى نيست، چنانكه در سخن ناآگاهانه نيز خيرى نخواهد بود[18]وسخن گفتن در راه حقّ بهتر است از سكوت بر باطل. [19]
در روايتي از امام سجاد(ع) كه از ايشان در باره سكوت و سخن گفتن سؤال شد كه كدام يك از آنها بهتر مى‏باشند آمده است: هر يك از آنها آفاتى دارند و هر گاه از آفت مصون باشند، سخن گفتن بهتر از سكوت مى‏باشد. پرسيدند: يابن رسول اللَّه! اين مطلب را بيشتر توضيح دهيد تا موضوع روشن شود. فرمود: براى اينكه خداوند انبياء و مرسلين و اوصياء را براى سكوت مبعوث نكرد؛ خداوند آنها را فرستاد تا سخن بگويند بهشت را با سكوت نمى‏توان بدست‏آورد و با سكوت به ولايت خداوند نتوان رسيد و با سكوت هم نمى‏توان از جهنم دور شد تمام اينها را با سخن بايد بدست آورد و نمى‏توان ماه را با آفتاب مقايسه كرد. [20]
ويژگي و آثار سخن نيكو
حال كه بيان كرديم كه سخن حق و نيكو از سكوت برتر است بايد دانست كه سخن نيكو، سخني است كه:
برخاسته از فكر وانديشه باشد.
همراه با ادب اسلامي باشد.
راست وهمراه با عمل باشد. [21]
اين سخن زيبا آثار وبركات زيادي دارد وكسي كه زبان خود را به زيباگويي عادت دهد، از اين بركات بهره مند خواهد شد.
گفتار نيك ثروت را زياد، روزى را افزون مى‏كند، اجل را به تأخير مى‏اندازد، محبت خاندان را جلب، انسان را داخل بهشت مى‏كند.[22]دوستان را بسيار مي كند، دشمنان را اندك مي نمايد و موجب در امان ماندن از سرزنش مي شود. [23]
زمينه سكوت
از جمله مواردي كه زمینه ساز سكوت است اين مي باشد كه آدمي آنچه را كه نمى‏داند نگويد، بلكه همه آنچه را كه مي داند نيز به زبان نراند[24]كه اين خود برآمده از عقل كامل [25]شخص مي باشد و در اين ميان ترس از خداوند و شناخت خدا[26]نقش مؤثري دارد.
آثار سكوت
سكوت، راهنماى تمام خوبيهاست.
به وسيله‏ى سكوت، كسب محبت و دوستى مى‏شود.
سكوت باعث سلامتى و آسايش فرشتگان نويسنده مى‏شود. [27]
نگهدارى زبان، ايمان را محكم، دل را آرام مي كند. [28]
هر كس خاموش باشد نجات پيدا مى‏كند. [29]
هر كس سلامتى دنيا و آخرت را طالب است، زبانش را مقيد سازد [30]
مؤمن سكوت مى‏كند تا سالم بماند[31]
چيره نشدن شيطان، داراي عزت شدن،[32]پوشاننده بديها، [33]
سكوت، عملي است كه بر زبان آسان و در ميزان سنگين باشد[34]و از نشانه‏هاى مؤمن، خاموشى است[35]
سكوت گنجى است كه براى بردبار زينت، براى نادان پرده و پوشش است. [36]
كثرت سكوت، هيبت آدمى را زياد مى‏كند[37]
با هيچ چيز همانند سكوت نمى‏توان خدا را عبادت كرد. [38]
سكوت، مردم را به كارها و اعمال نيك رهبرى مى‏كند. [39]
سكوت از علايم دانايى است. [40]
نشانه شيعيان است. [41]
با سكوت بسيار، وقار انسان بيشتر شود. [42]
از علايم نيكويي اسلام، سكوت است. [43]
آثار سخن زياد
خراب‏ترين مكانها دلهاى آنانست كه سخنهاى بى‏فايده گويند.  [44]
هر كس در سخن گفتن شتاب كرد زبانش او را بسوى بديها كشاند. [45]
هر كس كه كلامش زياد باشد لغزشش فراوان است. ‏[46]
هر كه مالك زبان خود نباشد، پشيمان مى‏گردد. [47]


[1]-مولامهدي،نراقي؛علم اخلاق اسلامي(ترجمه كتاب جامع السعادات)،ترجمه سيد جلال الدين مجتبوي،انتشارات حكمت،1366ه. ش،اول،ج2، ص251
[2] -  قرشى سيد على اكبر ؛ قاموس قرآن‏، تهران‏، دار الكتب الإسلامية،1371 ش‏، ششم‏، ج‏4، ص 150
[3]- طيب، سيد عبد الحسين‏؛ اطيب البيان في تفسير القرآن، تهران‏، انتشارات اسلام‏،1378 ش‏، دوم‏ ،ج‏5،ص469
[4]- علامه مجلسي؛بحار الانوار- ترجمه جلد 67 و 68،سيد ابو الحسن موسوى همدانى،‏ تهران‏ ،كتابخانه مسجد ولى عصر،اول‏، ج‏2، ص 301
[5] - امام خمينى‏؛شرح حديث جنود عقل و جهل‏،مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى قدس سره‏،چاپ اوّل، بهار 1377 ، ص386
[6] -   ديلمي، حسن بن ابي الحسن ؛ارشاد القلوب الي الصواب، ترجمه عبدالحسين رضايي، انتشارات اسلاميه،ج ‏1 ، ص 463
[7] - ديلمي، حسن بن ابي الحسن؛ ارشاد القلوب الي الصواب، ترجمه علي سلگي نهاوندي، قم، نشر ناصر، 1376 هـ ش،ج‏1 ، ص  55
[8] -ارشاد القلوب-ترجمه رضايى  ، ج‏1  ،  ص  248
[9] - همان، ص 251
[10]- همان ،   ص  463
[11]- همان، ص  463
[12] - رضائى‏، سيد عبد الحسين؛ الروضة در مبانى اخلاق‏، تهران‏، اسلاميه‏،1364 ش‏،دوم‏، ص 380
[13]- كتاب الروضة در مبانى اخلاق ،  ص380
[14] - طبرسي،علي بن حسن؛ مشكاة الانوار،عزيز الله عطاردى‏، تهران، عطارد، 1374 ش‏، اول‏،ص 166
[15] -  شيخ حر عاملي؛آداب معاشرت از ديدگاه معصومان عليهم السلام‏، محمد على فارابى- يعسوب عباسى على كمر، مشهد، آستان قدس،1380 ش، پنجم‏، ص: 143
-[16] - فيض كاشاني ،ملا محسن؛المحجة البيضاء،قم،دفتر انتشارات اسلامي،دوم، ج5 ،ص271
[17] -المحجه البيضاء ،ج5، ص272
[18] - سيد رضي؛ نهج البلاغة، محمد دشتى‏، قم‏، مشهور،1379 ش‏، اول‏، ص  669
-[19] آداب معاشرت از ديدگاه معصومان عليهم السلام، ص 140
[20]-  علامه مجلسي؛ترجمه الإيمان و الكفر بحار الانوار، عزيز الله عطاردى‏، تهران‏، انتشارات عطارد،1378 ش‏، اول‏، ج‏2، ص 229
[21] - محمدي،محمد مهدي-مقدس نيان ،محمد؛آدابمعاشرت ،قم،زمزم هدايت،1385ش،ص82
[22]- محمد امين ، هيئت،اخلاق اسلامي، ترجمه سيد صادق شفائي زاده، دارالانصار، 1385 هـ ش ، ص53
[23] -آداب معاشرت، ص87
[24] - صابرى يزدى ،على رضا / انصارى محلاتى‏، محمد رضار؛الحكم الزاهرة با ترجمه انصارى‏،قم‏،مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامى‏، دوم‏،1375 ش‏، ص: 511
[25] -صمداني،عبد الصمد؛بحر المعارف ،تهران،انتشارات حكمت،1381ه ش،چهارم،ج1،ص120
-[26] مشكاة الانوار-ترجمه عطاردى ،ص 166
[27] -ارشاد القلوب-ترجمه رضايى، ج‏1 ،ص  248
[28] -همان، ص 250
[29] - مهدوي كني،محمد رضا؛اخلاق عملي ،قم،مؤسسه فرهنگي ثقلين،1382ه ش،اول، ص50
[30] -ارشاد القلوب-ترجمه رضايى، ج‏1، ص 250
[31] - بحر المعارف، ج،1ص122
[32] -ارشاد القلوب-ترجمه رضايى ، ج‏1،ص  248
[33] -همان، ص 252
[34] - علم اخلاق اسلامي(ترجمه كتاب جامع السعادات)،ج2،ص251
[35] -ايمان و كفر-ترجمه الإيمان و الكفر بحار الانوار ، ج‏1، ص 499
[36] - صفاخواه‏، محمد حسين؛گلچين صدوق‏، تهران‏، فيض كاشانى‏،1376 ش‏، اول‏، ج‏2، ص  145
[37] -ايمان و كفر-ترجمه الإيمان و الكفر بحار الانوار  ،ج‏1 ،ص  499
[38] -كتاب الروضة در مبانى اخلاق  ، ص  380
[39] -ايمان و كفر-ترجمه الإيمان و الكفر بحار الانوار،ج‏1،ص  499
[40] - شيخ صدوق؛عيون أخبار الرضا ع، شيخ محمد تقى آقا نجفى اصفهانى‏، تهران‏،انتشارات علميه اسلاميه‏،اول‏ ، ج‏1، ص 197
[41]- مشكاة الانوار-ترجمه عطاردى،ص  166
[42]- نهج البلاغة-ترجمه دشتى،ص  677
[43]- نراقي،ملا احمد؛معراج السعاده ،قم،زهير،1386ه. ش،اول ،ص362
[44] ارشاد القلوب-ترجمه رضايى ، ج‏1، ص  463
[45] - همان، ص 249
[46] - آداب معاشرت از ديدگاه معصومان عليهم السلام، ص 145
[47] -كتاب الروضة در مبانى اخلاق ،ص 380


منبع : پژوهه

خبرنامه - شبکه های اجتماعی

آمار سایت

    تندیس جشنواره

    pagerank