پرتال دانشگاهی کشور پرتال دانشگاهی کشور
University Portal of Iran

کلمات مرتبط

    نتایج کارشناسی ارشد 97 نتایج ارشد 97 دفترچه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد امریه سربازی استخدام تامین اجتماعی استخدام شرکت نفت استخدام آموزش و پرورش استخدام بانک پذیرش بدون کنکور منابع کارشناسی ارشد منابع دکتری استخدام شهرداری آگهی استخدام پليس استخدام نیروی انتظامی لیست همایش های بین المللی لیست سمینار لیست کنفرانس سالن همایش مقاله ISI دانشگاه پيام نور استخدام بانک پاسارگاد سازمان سما استخدام بانک شهر استخدام بانک گردشگری آگهی استخدام بانک صادرات استخدام بانک پارسیان پودمانی علمی کاربردی 97 استخدام دولتی استخدام استانداری استخدام آتش نشانی استخدام وزارت نيرو استخدام ديپلم استخدام برنامه نویس استخدام حسابدار نمونه سئوالات کارشناسی ارشد نمونه سئوالات دکتری ارزشیابی مدرک دانشگاه پیام نور فراگير دانشپذير مدرک دیپلم مدرک کارشناسی انتخاب رشته کنکور سراسری 97 عدح.هق daneshgah پردیس دانشگاهی شهریه دانشگاهها آگهی استخدام تهران azad karshenasi arshad kardani peyvasteh azmoon konkoor mba مجازی mba یکساله مدرک mba
 اخبار دانشگاهی کشور / اخلاق          10 اسفند 1389 - 01 March 2011


غفلت از ماده «غفل» به معنای فراموشی و رها کردن است[1]و در اصطلاح سستی و تنبلی انسان از توجه به هدفش؛ چه هدف دنیوی و چه هدف اخروی. در مقابل غفلت، نیت و اراده کردن می­باشد.[2]
غفلت ریشه انحرافات
انسانیت انسان از این نقطه شروع می­شود که از غفلت خارج شده، قدم به مرحله آگاهی بگذارد و متوجه شود که سرنوشتی دارد و راههای مختلفی پیش پای اوست که لازم است از میان آنها راه درست را شناخته و از آن پیروی نماید. بنابراین تا انسان از غفلت خارج نشود در واقع هنوز داخل در محدوده انسانیت نشده بلکه مسیر نحطاط و سقوط را می­پیماید. قرآن کریم از غفلت به عنوان ریشه انحراف یاد می­کند:
«یعلمون ظاهراً من الحیوۀ الدنیا و هم عن الاخرۀ هم غافلون»[3]
ظاهری از دنیا را درک می­کنند و ایشان از آخرت غافل هستند.
همین زندگی دنیا را که مشترک بین حیوان و انسان است را درک می کنند و چیز دیگری جز آن نمی­فهمند.
غفلت؛ عامل از بین رفتن هویت انسانی
اولین شرط برای پیمودن راه تکامل، بیرون آمدن از غفلت و بی­خبری می­باشد و اگر انسان پرده غفلت را کنار نزند، جایگاه خود را در جغرافیای هستی از دست خواهد داد و این نکته در برخی آیات به خوبی اشاره شده که علت محرومیت انسان از پیمودن راه سعادت عامل «غفلت» است؛
به یقین گروه بسیاری از جن و انس را برای جهنم آفریدیم. آنها دلهایی دارند که با آنها نمی­فهمند و چشمانی دارند که با آنها نمی­بینند و گوشهایی دارند که با آنها نمی­شنوند. آنان همچون چهارپایانند بلکه گمراهند. اینان همان غافلانند.[4]
در این آیه شریفه «قلب» و «چشم» و «گوش» به عنوان ابزارهای شناخت انسان مطرح هستند و کسانی که از این ابزارها در جهت رسیدن به حقایق استفاده نمی­کنند مثل چهارپایان بوده و حتی از آنها هم بدتر هستند. زیرا حیوان اگر به شناخت حقیقت نایل نمی­آید، دلیلش آن است که ابزارهای لازم برای چنین شناختی را در اختیار ندارند. اما انسان گمراه با وجود آن که این ابزارها را دارد عمداً چشم و گوش و فهمش را به روی حقیقت می­بندند. نکته اصلی در جمله آخر آیه است که می­فرمایند: «أولئک هم الغفلون» اینها به مصیبتی بزرگ گرفتار می­شوند و تا آنجا سقوط می کنند که از حیوان هم فروتر می­نشینند، بدان سبب است که عمری را در «غفلت» به سر برده­اند.[5]
غافلترین مردم
غفلت یکی از خانمان سوزترین مصیبتهاست. غافل، همچون شخصی در حال خواب می­ماند که خانه­اش در میان شعله­های آتش می­سوزد و بی­خبر از سوختن جان و مالش است. حضرت علی(ع) می­فرمایند: اهل دنیا مانند کاروانی هستند که آنها را می­بردند در حالیکه آنان در خوابند.[6] زمانی چشم باز می­کنند که دیر شده و عمر به سر آمده ولی از جوهره انسانیت بهره­ای نبرده­اند.
حضرت رسول اکرم(ص) می­فرمایند:
غافل­ترین مردم کسی است که از دگرگونی دنیا، پند­پذیر نباشد.[7]
انسان در دنیا با انواع تلخی­ها، خوشی­ها، روشنی­ها و تاریکی­ها و با انواع بیماری­ها روبه­رو می­شود ولی به عمق آنها فکر نمی­کند و از کنار آنها به سادگی رد می­شود. گویا این فرد مورد امتحان الهی قرار نگرفته و اینها برای عبرت و درس­آموزی او مهیا نشده است.
سعدى مى‏گويد:
ابرو باد و مه و خورشيد و فلك دركارند         تا تونانى به كف آرى و به غفلت نخورى‏
همه از بهرتو سرگشته و فرمانبردار ­­­­­­­          شرط انصاف نباشد كه تو فرمان نبرى
برخی عوامل غفلت
1 . تنبلی و پر­خوری: یکی از عوامل غفلت تنبلی و پرخوری می­باشد. تنبلی باعث شکوفا نشدن استعدادهای خدادی انسان و گرفتاری همیشگی در پرده غفلت می­شود و پرخوری باعث از بین رفتن قدرت تفکر و تیزی ذهن می­شود که سرانجام آنها نرسیدن به هدف والای انسانیت می­باشد.
حضرت امام سجاد(ع) می­فرمایند: وای بر تو ای پسر آدم! بدان که سنگینی پرخوری و تنبلی از چیزهایی هستند که انسان را از عمل باز دارد و ذکر خدا را از یاد می­برند و از نزدیک بودن مرگ، غافل می­سازند تا جایی که شخص، گرفتار دوستی دنیا، گویی از مستی شراب دیوانه شده است.[8]
2 . فخر فروشی به مال و فرزند: یکی دیگر از مواردی که موجب غفلت انسان می­شود و نسبت به آن هشدار داده شده توجه به ظواهر زندگی نظیر مال، زن و فرزند است. قرآن کریم می­فرمایند:
«یا أیها الذین ءأمنوا لا تلهکم أموالکم و لا أولدکم عن ذکرالله»[9]
ای کسانی که ایمان آورده­اید {زنهار} اموال شما و فرزندانتان شما را از یاد خدا غافل نگرداند در جای دیگر تکاثر و ثروت اندوزی را مایه غفلت دانسته است.
«ألهیکم التکاثر حتی زرتم المقابر»[10]
فخر فروشی  به بیشتر داشتن، شما را غافل داشت؛ تا کارتان به گورستان رسید.
داشتن مال و فرزند بد نیست ولی شارع مقدس هشدار داده که مراقب باشید. چراکه زمینه غفلت در آنها وجود دارد.
نشانه­های شخص غافل
در اینجا به چند نشانه شخص غافل اشاره می­کنیم:
1 . سرگرمی به امور سهو: شخص غافل هدف مشخصی ندارد و با وزش هر بادی به این سو و آن سو می­رود؛ چون برنامه منظمی ندارد خودش را با کارهای پست مشغول می­کند. لقمان حکیم در اندرز به فرزندش چنین­می فرماید: «شخص غافل 3 نشانه دارد: سهو، سرگرمی و فراموشی»[11]
2 . مرد عمل نبودن: شخص غافل هرجا سخنی از عمل به میان می­آید، شانه خالی می­کند و با آوردن بهانه­های واهی مسئولیت خویش را زیر پا می­گذارد. حضرت علی(ع) می­فرمایند:
«برای شخص غافل، عملی نیست»[12]
یعنی عملی انجام نمی­دهد و اگر عملی از وی سر بزند همراه با غفلت و بی­توجهی دل است که چنین عملی بی­ارزش و مردود است.
3 . همنشینی با گنهکاران: شخص غافل چون انگیزه و هدف ندارد خودش را از گناه کردن باز نمی­دارد و در مکانی که گناه انجام شود حاضر می­شود. حضرت علی(ع) در وصف شخص غافل می­فرمایند:
«او در این چند صباحی که خداوند مهلتش داده است، با غافلان سرگرم است و روز خود را با گنهکاران سپری می­کند بی آنکه راه راستی را بپیماید و پیشوایی راهنما داشته باشد.»[13]
عوامل غفلت­زدایی:
1.    ذکر خدا: برای انکه دچار غفلت نشویم و به بلای ­فراموشی گرفتار نیاییم، لازم است دقایقی از شبانه­روز را به یاد خدا اختصاص دهیم. زیرا یاد خدا دل انسان را زنده می­کند و هنگامی که دل به یاد خدا باشد انسان  تلاش خواهد کرد در مسیر رضای خدای سبحان گام بردارد و کارهایی را که باعث ناخشنودی خدا شود ترک کند و چنین فردی گرفتار غفلت نخواهد شد.
حضرت علی(ع) می­فرمایند: «هر کس به یاد خدای سبحان باشد،خداوند دلش را زنده واندیشه و خردش را روشن می­کند».[14] و بهترین مصادیق ذکر و یاد خدا تلاوت قران و نماز خواندن و مناجات با خدای کریم می­­باشد.
2 . توجه به کمال نفسانی: شخص وقتی به سوی انسانیت گام بر می­دارد در واقع از غفلت و تاریکی خارج می­شود و انسان تا به این مرحله وارد نشود نمی­تواند حق و باطل، کژی و راستی را درک کند. حضرت علی(ع) می­فرمایند:
«اگر در کار خود اندیشیده­ای یا به خودشناسی رسیده­ای، پس از دنیا روی برگردان و دل از آن بر کن»[15]
یعنی اگر انسان خودش را بشناسد دیگر نفس را با متاع اندک دنیا نخواهد فروخت چراکه ارزش آن از دنیا و آنچه در آن است بیشتر است.
3 . یاد مرگ: یاد مرگ بهترین هشدار برای انسان است. این شخص دیگر این سرا را، ابدی نخواهد پنداشت و غرق در لذتها و هواهای نفسانی نخواهد شد. چرا که یقین دارد روزی از این دنیا به سرای جاوید کوچ خواهد کرد و خودش را برای این سفر آماده می­کند. امام صادق(ع) می­فرمایند:
«یاد مرگ، شهوات را می­میراند و ریشه های غفلت را می­کند و دل را به وعده­های خدا قوی می­دارد و اخلاق انسانی را ملایم می­کند.»[16]
4 . رعایت تقوا: تقوا باعث می­شود حد و مرز شناخته شود و یکی از بهترین درمانها برای غفلت می­باشد.
حضرت علی(ع) می­فرمایند:
«شما را به تقوای الهی سفارش می­کنم... با تقوا خواب غفلت خود را به بیداری بدل کنید و روز خود را با آن به پایان رسانید»[17]


[1] . لویس، معلوف؛ المنجد فی اللغه، 1927 میلادی، چاپ پنجم، ص554
[2] . نراقی، ملامهدی؛ ترجمه جامع السعادات، مترجم: کریم فیض، قم، انتشارات قائم آل محمد، ج2، ص399
[3] . سوره روم، آیه7
[4] . سوره اعراف آیه 179
[5] . محمد تقی، مصباح؛ مشکاۀ ج5، ص89
[6] . نهج البلاغه، مترجم فیض السلام، تهران، انتشارات فقیه، 1379، حکمت 61، ص1115
[7] . مجلسی، محمد باقر؛ بحارالانوار، بیروت، مؤسسه وفا، 1403ق، ج110، ص324
[8] . حدانی، حسن بن شعبه؛ تحف العقول، قم، جامعه مدرسین، 1404ق، ص273
[9] . سوری منافقون، آیه 9
[10] . سوره تکاثر آیه 1و2
[11] . ری شهری، محمد؛ ترجمه میزان الحکمه، مترجم حمید رضا شیخی، قم، دارالحدیث، 1377، چاپ چهارم 1383، ج9، ص4372
[12] . تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد؛ تصنیف نمررالحکم و در رالکلم، مطبعه العلام الاسلامی، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات، 1318ه ش، چاپ دوم، ص1045
[13] . نهج البلاغه، مترجم فیض الاسلام، تهران، انتشارات فقیه، 1379ش، خطبه 152، ص473
[14] .مجلسی، محمد باقر؛ بحارالانوار، بیروت، مؤسسه وفا، 1403ق، ج78،ص16.
[15] . تمیمی آمدی، عبدالواحدین محمد؛ تصنیف غررالحکم و در رالکلم، مطبعۀ مکتب الاعلام الاسلامی، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات، 1365 ه ش، چاپ دوم، ص232
[16] . محدث نوری؛ مستدرک الوسائل، قم، موسسه آل البیت، 1409ق، ج2، ص105
[17] . نهج البلاغه، مترجم فیض الاسلام، تهران، انتشارات فقیه، 1379، خطبه 233، ص770



منبع : پژوهه

خبرنامه - شبکه های اجتماعی

آمار سایت

    تندیس جشنواره

    pagerank