پرتال دانشگاهی کشور پرتال دانشگاهی کشور
University Portal of Iran

کلمات مرتبط

    نتایج کارشناسی ارشد 97 نتایج ارشد 97 دفترچه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد امریه سربازی استخدام تامین اجتماعی استخدام شرکت نفت استخدام آموزش و پرورش استخدام بانک پذیرش بدون کنکور منابع کارشناسی ارشد منابع دکتری استخدام شهرداری آگهی استخدام پليس استخدام نیروی انتظامی لیست همایش های بین المللی لیست سمینار لیست کنفرانس سالن همایش مقاله ISI دانشگاه پيام نور استخدام بانک پاسارگاد سازمان سما استخدام بانک شهر استخدام بانک گردشگری آگهی استخدام بانک صادرات استخدام بانک پارسیان پودمانی علمی کاربردی 97 استخدام دولتی استخدام استانداری استخدام آتش نشانی استخدام وزارت نيرو استخدام ديپلم استخدام برنامه نویس استخدام حسابدار نمونه سئوالات کارشناسی ارشد نمونه سئوالات دکتری ارزشیابی مدرک دانشگاه پیام نور فراگير دانشپذير مدرک دیپلم مدرک کارشناسی انتخاب رشته کنکور سراسری 97 عدح.هق daneshgah پردیس دانشگاهی شهریه دانشگاهها آگهی استخدام تهران azad karshenasi arshad kardani peyvasteh azmoon konkoor mba مجازی mba یکساله مدرک mba
 اخبار دانشگاهی کشور / اخلاق          10 اسفند 1389 - 01 March 2011


بغض در برابر حبّ و دوستى است و در اصطلاح، نفرت از امرى است كه نفس بدان ميل ندارد؛ در مقابل حب كه به معناى ميل به چيزى است كه نفس بدان رغبت دارد. بغض امرى نفسانى است و ممكن است در بيشتر موارد موجب دشمنى گردد؛ هر دشمنى ناشى از بغض است؛ اما هر بغضى، موجب دشمنى نيست.[1]

مفهوم بغض در قرآن كريم:
مفهوم بغض در قرآن كريم به دو صورت مثبت و منفى وصف شده است:
در مواردى كه نفرت كافران از مؤمنان بیان شده و يا احساس تنفر و كينه مؤمنى نسبت به برادر دينى وى بيان مى‌گردد به صورت عملى ناپسند و منفى جلوه كرده و در آياتى كه به بيان بيزارى مؤمنان از كافران و ‌كفرشان پرداخته، اين امر جنبه مثبت به خود گرفته و برائت ناميده مى‌شود.
مفهوم بغض در قرآن كريم در قالب واژه «بَغْضاء» به معناى شدت بغض و نفرت به كار رفته است. چهار مورد از موارد پنج‌گانه استعمال اين واژه در كنار واژه عداوت است كه اين امر نشان از ارتباط تنگاتنگ اين دو مفهوم دارد.[2]
افزون بر واژه بغض، الفاظ ديگرى نيز نزديك به اين مفهوم در قرآن استعمال شده است؛ مانند: «شنئان» به معناى تنفر، «مقت» به معناى نفرت شديد و همراه استحقار، «اضغان» به مفهوم كينه و نفرت ريشه‌دار و عميق و «غِلّ» به معناى بغض خفيف جمع شده در سينه است. مجموع اين الفاظ كه مفهومى نزديك به مفهوم بغض دارد، 11 بار در قرآن بكار رفته است.[3]
آثار بغض‏
وجود صفت بغض در میان آحاد انسان درای اثرات گوناگونی است که در اینجا دو نمونه ذکر می­شود:
1- بى‏عدالتى‏
بغض، زمينه‏ساز انحراف از عدالت است:
«...دشمنی با جمعیتی، شما را به گناه و ترک عدالت نکشاند!...»[4]
2- تجاوز و تعدی
بغض، زمينه‏ساز تجاوز و تعدى به ديگران می­شود:
«...و خصومت با جمعیتی که شما را از آمدن به مسجد الحرام (در سال حدیبیه) بازداشتند، نباید شما را وادار به تعدی و تجاوز کند!...»[5]
اسباب و موجبات بغض خدا
1- جدال در آیات الهی‏
جدال بدون دليل در آيات الهى، باعث مغبوضيّت شديد انسان در پيشگاه خدا و مؤمنان است:
«همانها که در آیات خدا بی‌آنکه دلیلی برایشان آمده باشد به مجادله برمی‌خیزند؛ (این کارشان) خشم عظیمی نزد خداوند به بار می‌آورد؛...»[6]
2- ردّ دعوت انبيا
ردّ دعوت انبيا و كفر كافران، سبب مبغوضيّت آنان در نزد خداوند می­شود:
«کسانی را که کافر شدند روز قیامت صدا می‌زنند که عداوت و خشم خداوند نسبت به شما از عداوت و خشم خودتان نسبت به خودتان بیشتر است؛ چرا که بسوی ایمان دعوت می‌شدید ولی انکار می‌کردید!»[7]
3- سخن بدون عمل‏
گفتار بدون عمل، عامل بغض خداوند خواهد شد:
«ای کسانی که ایمان آورده‌اید! چرا سخنی می‌گویید که عمل نمی‌کنید؟!* نزد خدا بسیار موجب خشم است که سخنی بگویید که عمل نمی‌کنید!»[8]
4- كفر
كفر كافران، عامل مبغوضيّت آنها در نزد خداوند است:
«...هر کس کافر شود، کفر او به زیان خودش خواهد بود و کافران را کفرشان جز خشم و غضب در نزد پروردگار چیزی نمی‌افزاید...»[9]- [10]
5- ازدواج با همسر پدر
بعضی کارها مثل ازدواج با همسر پدر، موجب بغض خداوند است:
«با زنانی که پدران شما با آنها ازدواج کرده‌اند هرگز ازدواج نکنید! مگر آنچه در گذشته (پیش از نزول این حکم) انجام شده است؛ زیرا این کار، عملی زشت و تنفرآور و راه نادرستی است.»[11]
به صورت کلی می­توان گفت که افراد زیر جزو مبغوضين نزد خدا هستند:
1- اسراف كنندگان:
«إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُسْرِفينَ» اعراف31/
2- خيانت‏پيشگان:
«إِنَّ اللّهَ لا يُحِبُّ الْخائِنينَ» انفال58/
3- تجاوزكاران:
«إِنَّ اللّهَ لا يُحِبُّ الْمُعْتَدين» بقره190/
4- كافران:
«إنَّ اللّهَ لا يُحِبُّ الْكافِرينَ» آل عمران32/
5- ستمگران:
«وَ اللّهُ لا يُحِبُّ الظّالِمينَ» آل عمران57/
6- مستكبران:
«إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُسْتَكْبِرين» نحل23/
7- متكبران فخرفروش:
«إِنَّ اللّهَ لا يُحِبُّ مَنْ كانَ مُخْتالا فَخُوراً» نساء36/
اسباب بغض بین انسانها
قرآن كريم امورى متعدد را موجب بروز بغض و كينه دانسته است. که در این قسمت به برخی از آنها اجمالا اشاره می­کنیم:
1- بيماردلى‏
بيماردلى، زمينه‏ساز بغض با دين و دينداران است:
«آیا کسانی که در دلهایشان بیماری است گمان کردند خدا کینه‌هایشان را آشکار نمی‌کند؟!»[12]
2- شرك‏
شرك مشركان، عامل بغض ابراهيم(ع) نسبت به آنان شد:
«برای شما سرمشق خوبی در زندگی ابراهیم و کسانی که با او بودند وجود داشت، در آن هنگامی که به قوم (مشرک) خود گفتند: «ما از شما و آنچه غیر از خدا می‌پرستید بیزاریم؛ ما نسبت به شما کافریم؛ و میان ما و شما عداوت و دشمنی همیشگی آشکار شده است؛ تا آن زمان که به خدای یگانه ایمان بیاورید!...»[13]- [14]‏
3- شيطان‏
شيطان، همواره در صدد ايجاد بغض در ميان اهل ايمان است:
«ای کسانی که ایمان آورده‌اید! شیطان می‌خواهد به وسیله شراب و قمار، در میان شما عداوت و کینه ایجاد کند...»[15]
4- لعن خدا
جوامع گرفتار به لعنت الهى، همواره در خطر كينه‏توزى با يكديگر هستند:
یهود گفتند: «دست خدا (با زنجیر) بسته است» دستهایشان بسته باد! و بخاطر این سخن، از رحمت (الهی) دور شوند!... و ما در میان آنها تا روز قیامت عداوت و دشمنی افکندیم...»[16]
زمينه‏هاى رفع بغض‏
قرآن كريم مؤمنان را به پرهيز از عوامل نفرت­زا دعوت كرده و از ايشان مى‌خواهد تا از خداوند بخواهند كه دشمنى ايشان با برادران ايمانى را از بين برده و اندك كينه و خصومتى نسبت به يكديگر در دلشان باقى نگذارد. در این قسمت به دو عامل مهمی که به زدوده شدن بغض و کینه از دلها کمک می­کند اشاره می­کنیم:
1- ايمان‏ و عمل صالح‏
ايمان و عمل صالح‏، زمينه زدوده شدن بغض از دلها خواهد شد:
«و کسانی که ایمان آورده و اعمال صالح انجام داده‌اند...* و آنچه در دلها از کینه و حسد دارند، برمی‌کنیم (تا در صفا و صمیمیت با هم زندگی کنند)...»[17]
2- تقوا
تقوا، عامل زدوده شدن بغض و كينه از دلها می­شود:
«به یقین، پرهیزگاران در باغها(ی سرسبز بهشت) و در کنار چشمه‌ها هستند و هرگونه غل [حسد و کینه و دشمنی‌] را از سینه آنها برمی‌کنیم (و روحشان را پاک می‌سازیم..»[18]-[19]
بغض در روايات ائمه اطهار علیهم السلام:
در متون روايى نیز بر موضوع حب و بغض ايمانى توصيه و تأكيد فراوان شده است كه نشان از نقش و جايگاه ويژه اين موضوع در نگرش اسلام دارد. در اين قسمت به برخى از آنها پرداخته مى­شود:
1. بغض و دين:
امام صادق(ع) مى­فرمايند: «هر كه حب و بغضش بر اساس دين نباشد، دين ندارد.»[20]
2. محكم ترين دستاويز ايمان:
پيامبر اكرم(ص) مى­فرمايند: «محكم ترين دستاويز ايمان، دوستى و دشمنى براى خدا و پيوستن به اولياى خدا و دورى گزيدن و برائت جستن از دشمنان اوست.»[21]
3. بالاترين عمل:
در مجامع روايى، آمده است: «خداوند به حضرت موسى (ع) وحى فرستاد:.. آيا هرگز به خاطر من كسى را دوست داشته­اى و به خاطر من كسى را دشمن داشته­اى؟ اينجا بود كه حضرت موسى(ع) دانست برترين و بالاترين اعمال حب فى اللّه و بغض فى اللّه است.»[22]
4. برترين اعمال:
پيامبر اكرم(ص) فرمودند: «برترين اعمال، حب و بغض در راه خداست.»[23]


[1] - دائرة المعارف قرآن كريم، موسسه بوستان کتاب، قم، 1385، چاپ اول، ج پنجم، «بغض»
[2] - «و لا يَجرِمَنَّكُم شَنَـانُ قَوم... اَن تَعتَدوا...». (مائده/2و 8)
[3] - دائرة المعارف قرآن كريم، ج پنجم، «بغض»
[4] - آیه 8 سوره مبارکه مائده.
[5] - آیه 2 سوره مبارکه مائده.
[6] - آیه 35سوره مبارکه غافر.
[7] - آیه 10سوره مبارکه غافر.
[8] - آیات 2 و 3 سوره مبارکه صف.
[9] - آیه 39سوره مبارکه فاطر. «... فَمَنْ كَفَرَ فَعَلَیهِ كُفْرُهُ وَلَا یزِیدُ الْكَافِرِینَ كُفْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ إِلَّا مَقْتًا ...»
[10] - هاشمی رفسنجانی، اکبر؛ فرهنگ قرآن، قم، بوستان کتاب،چاپ اول، 1383، ج‏6، ص: 271
[11] - آیه 22سوره مبارکه نساء.
[12] - آیه 29سوره مبارکه محمد.
[13] - آیه 4 سوره مبارکه ممتحنه.
[14] - هاشمی رفسنجانی، اکبر؛ فرهنگ قرآن، قم، بوستان کتاب،چاپ اول، 1383، ج‏6، ص: 275
[15] - آیات 90 و 91 سوره مبارکه مائده.
[16] - آیه 64سوره مبارکه مائده.
[17] - آیات 42 و 43 سوره مبارکه صف.
[18] - آیات 45 و 47 سوره مبارکه حجر.
[19] - هاشمی رفسنجانی، اکبر؛ فرهنگ قرآن، قم، بوستان کتاب،چاپ اول، 1383، ج‏6، ص: 275
[20] - مجلسی محمد باقر؛ بحار الانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار ، تهران ، دارالكتاب اسلامیه ، 1364 ، نوبت دوم، ج 66، ص 250.
[21] - همان، ص 243.
[22] - مجلسی محمد باقر؛ بحار الانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار ، تهران ، دارالكتاب اسلامیه ، 1364 ، نوبت دوم، ج‏66، ص: 252.
[23] - همان. «أَفْضَلُ الْأَعْمَالِ الْحُبُّ فِي اللَّهِ وَ الْبُغْضُ فِي اللَّه‏»



منبع : پژوهه

خبرنامه - شبکه های اجتماعی

آمار سایت

    تندیس جشنواره

    pagerank