پرتال دانشگاهی کشور پرتال دانشگاهی کشور
University Portal of Iran

کلمات مرتبط

    نتایج کارشناسی ارشد 97 نتایج ارشد 97 دفترچه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد امریه سربازی استخدام تامین اجتماعی استخدام شرکت نفت استخدام آموزش و پرورش استخدام بانک پذیرش بدون کنکور منابع کارشناسی ارشد منابع دکتری استخدام شهرداری آگهی استخدام پليس استخدام نیروی انتظامی لیست همایش های بین المللی لیست سمینار لیست کنفرانس سالن همایش مقاله ISI دانشگاه پيام نور استخدام بانک پاسارگاد سازمان سما استخدام بانک شهر استخدام بانک گردشگری آگهی استخدام بانک صادرات استخدام بانک پارسیان پودمانی علمی کاربردی 97 استخدام دولتی استخدام استانداری استخدام آتش نشانی استخدام وزارت نيرو استخدام ديپلم استخدام برنامه نویس استخدام حسابدار نمونه سئوالات کارشناسی ارشد نمونه سئوالات دکتری ارزشیابی مدرک دانشگاه پیام نور فراگير دانشپذير مدرک دیپلم مدرک کارشناسی انتخاب رشته کنکور سراسری 97 عدح.هق daneshgah پردیس دانشگاهی شهریه دانشگاهها آگهی استخدام تهران azad karshenasi arshad kardani peyvasteh azmoon konkoor mba مجازی mba یکساله مدرک mba
 اخبار دانشگاهی کشور / اخلاق          11 اسفند 1389 - 02 March 2011


بدون شك بدن برای سلامتی و نشاط خود به غذا نیاز دارد اما شكمبارگي، ضد آن را نتيجه مي­دهد. پرخوري يكي از مهمترين علل و عواملي است كه مانع رشد فكري و ارتقاء روحي مي گردد كه چه از نقطه نظر علمي و چه از افق تعاليم اسلامي، هرگز در شأن يك انسان واقعي نبوده و نيست. حال به ذكر توضيحي در مورد اين بيماري و صفت زشت مي­پردازيم:
معیار خوردن
براساس فرمايشات معصومين و افراد اهل فن بايد قبل از غالب شدن اشتها و قبل از سيري دست از غذا كشيد. بر اساس اين مبنا كسانيكه از اين محدوده تجاوز كنند  مرتكب پرخوري شده­اند و محدوده آن چنين است كه معده را سه قسمت کنید: قسمتی برای غذا، ثلثی برای نوشیدن و ثلثی دیگر را برای نفس کشیدن.[1]
آثار ظاهري پرخوری
طبع انسان همیشه خواهان سیری کامل است. از این­رو شرع مقدس در مدح گرسنگی و کم خوری بسیار مبالغه کرده است تا میل پرخوری طبع انسان و منع شرعی با هم تلاقی کرده و از برخورد آنها اعتدال حاصل شود.
می­توان گفت که سبب تمام امراض غیر از تب،[2] پرخوری و ایجاد زائده­هایی از اخلاط است که در اثر پرخوری در معده و رگها پیدا می­شود.
ز كم خوردن كسى را تب نگيرد            ز پرخوردن به روزى صد بميرد
و سيري است كه بيماريها را زياد كرده[3] انسان را بدبو مي كند[4] و معلوم است که مرض به انسان فرصت عبادت نمی­دهد و چون سبب تشویش خاطر می­شود یاد خدا و فرصت تفکر را از صاحبش می­ستاند و او را به انواع درمان چون رگ زدن و حجامت و دکتر و دارو و صرف هزینه­هایی در این راه محتاج می­کند همانطور که دكتر ليندمر می­گويد: يك سوم آنچه را مي خوريد به شما سود مي رساند دو سوم ديگر معاش و خرجي طبيب و پزشك را تأمين مي كند.[5]
پس از بهبودی هم برای جبران آنها غالبا دچار خستگی و گناه می­شود .[6]
آثار باطني پرخوري
در روايات معصومين(ع) آثار زيادي بر آن مترتب دانسته­اند كه فهرست­وار به تعدادي از آنها اشاره مي­كنيم:
1ـ تباهي پاكدامني.امام علي (ع) مي­فرمايد:
پرخوري بد همدمي براي پاكدامني است.[7]
2ـ طغيان وسركشي در بارگاه الهي. روايتي ازامام باقر(ع) هست كه مي فرمايد:
شكم چون پر شود طغيان و سركشي مي­كند.[8]
3ـ مبغوض­ترين حالات مؤمن.[9]
4ـ ميراندن قلب. چرا كه قلوب مانند كشتزار هستند كه با فراواني خوراك و آشاميدن مي­ميرند.[10]
5ـ كند و تنبل شدن بدن در فرمانبرداري از خدا[11]. لقمان حکیم نيز در ضمن وصاياي خود به پسر خويش چنین وصیت می کند: «اى فرزند چون معده پر شود قوه فكر مى‏خوابد، و حكمت و دانائى گنگ مى‏شود، و اعضاء و جوارح از عبادت باز مى‏ايستد».[12]
6ـ اراده ها را از شنيدن اندرز ناشنوا  ساخته، ديگر نصيحت و خيرخواهي در آنها اثر
نمي كند.[13]
7ـ تباهي نفس و جلب ضرر و زيان.[14]
8ـ سرپوش گذاشتن بر روي تيزهوشي كه ناداني را به همراه دارد. امام علي(ع) مي فرمايد:
پرخوري حجاب و پرده تيزهوشي است.[15]
9ـ آشفتگي در خواب. كه بنا به فرمايش امام علي(ع):
هر كسي همدم پرخوري شود خوابهايش آشفته مي شود.[16]
چرا كه به تجربه رسيده است كه وقتي شكم پر از غذا شد فكر كار نمي كند و چرت و خواب بر او مسلط مي شود، دل و مغز ميدان خيالات و اوهام مي گردد و در نتيجه خوابهاي وحشتناك  و آشفته مي­بينند.[17]
10ـ ظلمت دل. كه اگر شكم (حتی) از مباح پر شود دل از يافتن راه درست كور مي گردد.[18] اهمیت مسأله تا به آن اندازه است که در تورات آمده: «خدا عالِم فربه را دشمن دارد»[19]. زيرا چاقی معمولاً دلالت بر غفلت و پرخورى مى‏كند.
آثار اجتماعی پرخوري
پرخوردي باعث دو چيز مى‏شود: يكى قساوت قلب و ديگرى هيجان شهوت.[20] زيرا به دنبال آن شهوت جنسی به هيجان آمده باعث روى آوردن به آميزشهاى بسيار مى‏گردد و اين دو شهوت (شهوت شکم وشهوت جنسی) ميل و رغبت به جاه طلبى و مال­جوئى را افزون مى‏كند تا به خوراك و آميزش بيشتر دست يابد و در پی آن انواع بيماريهاى روانى در اجتماع از حسد و هم­چشمى و ريا و تفاخر و عجب و كبر پديد مى‏آيد كه اينان نيز به نوبه خود آبستن كينه و دشمنى در جامعه و گروههای مختلف اجتماعی هستند و اين همه، آدمى را به انجام گناهان و ستم و تجاوز و منكرات و فحشاء مى‏كشاند كه ادامه آن جامعه را به سراشيبي سقوط و انحلال سوق داده، اجتماعي را پايه ريزي مي كند كه قانون جنگل در آن حكمفرما مي­باشد.[21]
پرخوري از ديدگاه علم پزشكي
به­علت محدود بودن شيره هاضمه از لحاظ كميت و كيفيت و قدرت اثر، نه تنها پرخوري موجب اختلال در عمل هضم و يا ناقص ماندن آن مي­شود بلكه منجر به عدم هضم كامل و باقيماندن مقاديري از مواد غذائي اضافي در روده­ها مي­گردد كه اين مواد غذايي نيمه هضم شده و يا هضم نشده مسير تخميرات ميكروبي روده­اي را تغيير داده و در اثر تخمير غيرطبيعي، تجزيه شده و به مواد سمي تبديل مي­گردد. همچنين پرخوري يكي از علل عمده يبوست ( كه مي توان آن را مادر امراض دانست) معرفي شده است. بطور كلي در نتيجه پرخوري به علت اينكه همواره مقادير زيادي از مواد غذائي در معده و روده انباشته مي شود لذا براي هضم آنها كار معده و روده سنگين تر و طولاني تر است و طبعاً مدتهاي طولاني جريان خون متوجه ناحيه شكم شده، به همان نسبت در ساير اعضاء نيز بعلت كم خوني عارضي، فعاليت عضو رو به كاهش مي رود كه مغز و مراكز مغزي از مهمترين و حساسترين اعضاء بدن در مقابل اين تغييرات بوده و طبعاً بيشتر و جلوتر از تمام اعضاء از اين كم خوني متأثر مي شوند و در نتيجه از فعاليت مغزي كاسته شده و تفكر و تعقل قهراً رو به نقصان رفته و حتي در آن وقفه ايجاد مي شود[22]،حال به روشني فرمايش اميرالمؤمنين واضح و آشكار مي شود كه پرخوري را پرده و حجاب تيزهوشي مي­شمارند.
خوردن پسنديده
در كتاب مصباح الشريعة از امام صادق عليه السّلام روايت شده است:
«خوردن تنها به چهار صورت پسنديده است. ضرورت، عُدّه، فتوح و قوت. خوردن به صورت ضرورت مخصوص برگزيدگان و عُدّه شيوه پرهيزكارانى است كه امور مردم را به عهده دارند و فتوح روش متوكّلين و قوت براى مؤمنين است» [23].
مرحوم علامه مجلسى در شرح اين حديث مى‏فرمايد: ممكن است منظور از ضرورت آن باشد كه در مواد غذايى جز به هنگام ناچارى تصرف نكند و اين طريقه برگزيدگان است، و مراد از عدّه اين است كه غذا را براى فقراء و ضعفاء ذخيره كند و اين شأن گردانندگان امور خلق است كه تقوى پيشه گرفته اند؛ زيرا آنان خيانت نمى‏كنند و آن را در موارد خود مصرف مى‏كنند و فتوح آن است كه چيزى را ذخيره نكند و منتظر باشد تا خدا چه مى‏رساند آنگاه كم يا زياد آن را مصرف كند و اين رسم متوكّلين است و منظور از قوت آن است كه به اندازه مصرف يكسالش ذخيره كند؛ زيرا اين مقدار ذخيره براى مؤمن جايز است[24].
درمان پرخوري
با توجه به معايبي كه براي اين خصلت ناروا بيان شد پس بر شكم پرستان لازم است كه درصدد علاج خود برآيند و آيات و رواياتي كه در مذمت پرخورى و فوايد گرسنگى رسيده ملاحظه كنند. باید سيره و روش زندگاني انبياء مرسلين و ائمه دين و علماء و دانشمندان بزرگ و  عرفاء ره يافته را مطالعه و جستجو كنند و ببينند هر كس كه به جائي و مقامي معنوي رسيده و مرتبه‏اى يافته، بدون گرسنگى نبوده است و در مقام مقايسه باشند كه آيا خود را شبيه ملائكه آسمانها كردن بهتر است يا همخواني و همنوائي كردن با حيوانات؟ زیرا ملائكه بي­نياز از غذا هستند در حالي ­كه پرخوري روش چهار پايان است كه به غير از شكم، چيزى نمي­دانند.
چو انسان نداند بجز خورد و خواب            كدامش فضيلت بود بر دواب[25]
باید ببينند چه فضيلت است در اينكه هر لحظه شكم را پر كنند و در مستراح تردد نموده آن را خالى نمايند و باز پر سازند و شب و روز خود را كه مايه تحصيل سعادت ابدي است به آن صرف كنند.
برو اندرونى بدست آر پاك            شكم پر نخواهد شد الا ز خاك‏
تنور شكم دمبدم تافتن            مصيبت بود روز نايافتن
همچنين دعا خواندن قبل از غذا، و با حالت آرامش غذا خوردن سهم بسزايي در كاهش غذا دارد؛ زيرا در حالت عصبانيت و ناهماهنگي روحي، شخص براي تسلي و آرامش خاطر خود و خالي كردن عقده و بدون اينكه متوجه باشد به پرخوري مبتلا مي شود. علاوه بر اينكه موجب سوء هاضمه و اختلالات گوارشي مي­شود.
مشخص كردن ميزاني از غذا قبل از شروع آن و كاهش مقدار آن در طول دوره نسبتاً دراز و به آرامي، از جمله راهكارهاي ديگري است كه  مي­تواند در كاهش مقدار غذا سهيم باشد. علاوه بر اينها خوب جويدن غذا هم موجب سير شدن شخص مي­شود و هم كار گوارش بدن را آسان و سريع مي كند.
در ضمنِ طي اين مراحل نيز، خويشتن را از زياده­روي در خوردن نگاه دارد مخصوصا قبل از سير شدن دست از غذا بکشد تا اعتدال و ميانه‏روى در او عادت و نهادينه شود[26].
خلاصه اينكه در باب تغذيه ملاك اين است كه انسان تا به چيزى - چه خوردنى و چه نوشيدنى - ميل و اشتهاء پيدا نكند آن را مصرف نكند و هنگامى كه به چيزى اشتهاء پيدا كرد يعنى گرسنه يا تشنه شد از خوردن و نوشيدن خوددارى نكند، اما به اندازه چرا كه
«اندازه نگه دار كه اندازه نكو است»
بنابراين باید به اندازه اي مصرف كند كه سنگيني معده را احساس نكند و قبل از سير شدن دست از غذا برچيند.


[1] ـ قال رسول الله (ص):«لیس لابن آدم بدّ من أکله یقیم بها صلبه،فإذا أکل أحدکم طعاماً،فلیجعل ثلث بطنه للطعام،وثلث بطنه للشراب  و ثلثه للنفس،ولاتسمنوا تسمن الخنازیر للذبح»،کلینی،یعقوب،کافی،تصحیح و تحقیق علی اکبر غفاری،مؤسسه دار الکتب الإسلامیه،1377ق،ج6،ص269،حدیث 4
[2] ـ امام صادق علیه السلام:«هر دردی از تخمه و پرخوری پدید می آید مگر تب که ناگهان می رسد.» علامه مجلسی،محمد باقر،بحارالأنوار،مؤسسه الوفاء،بیروت،ج66،ص337،ح33
[3] ‌ـ امام علي (ع) مي فرمايد:«الشبع يكثر الأدواء» عبد الواحد آمدي؛غررالحكم و دررالكلم،ترجمه محمد علي انصاري،تصحيح مهدي انصاري قمي،نشر مؤسسه انتشاراتي امام عصر(ع)،چاپ دوم،1384ش،ح945
[4] ـ قال علي (ع): «كثرة الأكل تذفر» همان ح7035
[5] ـ خليلي،محمدعلي؛طب الصادق،نصيرالدين امير صادقي،انتشارات عطائي،1370ش،چاپ 12 ،ص142
[6] ـ جباران،سید محمد رضا؛ترجمه اخلاق،انتشارت هجرت،چاپ چهارم،1378ش، جلد 1،ص 214
[7] ـ عبد الواحد آمدي؛غررالحكم و دررالكلم،ترجمه محمد علي انصاري،تصحيح مهدي انصاري قمي،نشر مؤسسه انتشاراتي امام عصر(ع)،چاپ دوم،1384ش،ح4397
[8] ـ علامه مجلسی،محمد باقر؛بحارالأنوار،المکتبه الإسلامیه،1389ق،ج66،ص336،ح23
[9] ـ همان،ج66،ص333،ح14
[10] ـ قال رسول الله(ص): «لاتميتوا القلوب بكثرة الطعام و الشراب،فإن القلوب تموت كالزرع إذا كثر عليها.» همان ج 66 ص331،ح7
[11] ـ همان ج77،ص182،ح10 وج103،ص27،ح40: قال رسول الله(ص):«ياكم و فضول الكلام،فإنه يسم القلب بالقسوة،و يبطئ بالجوارح عن الطاعة، و  يصم الهمم عن سماع الموعظة».
[12] ـ فیض کاشانی ،ملا محسن؛المحجه البیضاء،تصحیح و تعلیق علی اکبرغفاری،نشر دفتر تبلیغات اسلامی،چاپ چهارم،1417ق،ج5،
ص151
[13] ـ علامه مجلسی،محمد باقر ؛بحارالانوار، المکتبه الإسلامیه،1389ق،ج77،ص182،ح10
[14] ـ قال علي (ع):«كثرة الأكل و النوم تفسدان النفس،و تجلبان الضرة». ـ عبد الواحد آمدي؛غررالحكم و دررالكلم،ترجمه محمد علي انصاري،تصحيح مهدي انصاري قمي،نشر مؤسسه انتشاراتي امام عصر(ع)،چاپ دوم،1384ش،ح7034
[15] ـ همان ح695
[16] ـ همان ح2638
[17] ـ خليلي،محمدعلي؛طب الصادق،نصيرالدين امير صادقي،انتشارات عطائي،1370ش،چاپ 12 ،ص142
[18] ـ ـ عبد الواحد آمدي؛غررالحكم و دررالكلم،ترجمه محمد علي انصاري،تصحيح مهدي انصاري قمي،نشر مؤسسه انتشاراتي امام عصر(ع)،چاپ دوم،1384ش، ح4128
[19] ـ ـ فیض کاشانی ،ملا محسن؛المحجه البیضاء،تصحیح و تعلیق علی اکبرغفاری،نشر دفتر تبلیغات اسلامی،چاپ چهارم،1417ق،ج5،ص148
[20] ـ منسوب به امام صادق؛مصباح الشریعه،مؤسسه الأعلمی للمطبوعات،چاپ اول،1400ق، ص 77،باب 34؛ ملکی تبریزی،میرزا جوادآقا؛اسرارالصلاه،مترجم رضارجب زاده،انتشارات پیام آزادی،چاپ هشتم،1378ش،ص228
[21]ـ مجتبوی،سید جلال الدین؛ علم اخلاق اسلامی (جامع السعادات)،انتشارات حکمت، چاپ چهارم،1377ش، ج3، ص13؛ نراقی،ملااحمد؛معراج السعاده،انتشارات هجرت،چاپ پنجم،1377ش،ص313
[22] ـ صبور اردوبادي،احمد؛راههاي مبارزه با سموم ميكروبي روده ها(در غرب و اسلام)،دانشگاه آذر آبادگان،چاپ اول،1354ش،صص214 ـ218
[23] ـ منسوب به امام صادق؛مصباح الشریعه،مؤسسه الأعلمی للمطبوعات،چاپ اول،1400ق باب آداب خوردن،ص78
[24] ـ جباران،سید محمد رضا؛ترجمه اخلاق،انتشارت هجرت،چاپ چهارم،1378ش،ج1،ص217
[25] ـ دواب جمع«دابة» بمعناي:چهارپا
[26] ـ نراقی،ملااحمد؛معراج السعاده،انتشارات هجرت،چاپ پنجم،1377ش،ص314


منبع : پژوهه

خبرنامه - شبکه های اجتماعی

آمار سایت

    تندیس جشنواره

    pagerank