پرتال دانشگاهی کشور پرتال دانشگاهی کشور
University Portal of Iran

کلمات مرتبط

    نتایج کارشناسی ارشد 97 نتایج ارشد 97 دفترچه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد امریه سربازی استخدام تامین اجتماعی استخدام شرکت نفت استخدام آموزش و پرورش استخدام بانک پذیرش بدون کنکور منابع کارشناسی ارشد منابع دکتری استخدام شهرداری آگهی استخدام پليس استخدام نیروی انتظامی لیست همایش های بین المللی لیست سمینار لیست کنفرانس سالن همایش مقاله ISI دانشگاه پيام نور استخدام بانک پاسارگاد سازمان سما استخدام بانک شهر استخدام بانک گردشگری آگهی استخدام بانک صادرات استخدام بانک پارسیان پودمانی علمی کاربردی 97 استخدام دولتی استخدام استانداری استخدام آتش نشانی استخدام وزارت نيرو استخدام ديپلم استخدام برنامه نویس استخدام حسابدار نمونه سئوالات کارشناسی ارشد نمونه سئوالات دکتری ارزشیابی مدرک دانشگاه پیام نور فراگير دانشپذير مدرک دیپلم مدرک کارشناسی انتخاب رشته کنکور سراسری 97 عدح.هق daneshgah پردیس دانشگاهی شهریه دانشگاهها آگهی استخدام تهران azad karshenasi arshad kardani peyvasteh azmoon konkoor mba مجازی mba یکساله مدرک mba
 اخبار دانشگاهی کشور / اخلاق          10 اسفند 1389 - 01 March 2011


بدون ترديد همت بلند يكي از نشانه‎هاي روح بزرگ آدمي است. برنامه‎هاي اسلامي، انسان‎ها را تشويق مي‎كند كه روح بلند داشته و خود را محدود به امور پست نكنند.

همت در لغت از ريشه‎ی «همّ» به معناي عزم قوي[1] است. راغب همت را غم و اندوهى دانسته كه انسان را ذوب و ضعيف مى‎كند[2]و در اصطلاح علوّ همت عبارت است از سعي و کوشش در تحصيل سعادت و کمال و طلب کردن کارهاي بزرگ و عالي، بدون درنظر گرفتن سود و زيان دنيا، به‎طوري که به سبب دست يافتن به منافع دنيوي شادمان نشود و از فقدان آن اندوهگين نگردد بلکه در طريق طلب، از مرگ و کشته‎شدن و مانند آن‎ها باک نداشته باشد.[3] حضرت علی(ع) می‎فرماید: بهترین همت‎ها، بلندترین آن‎ها است.[4]ضد آن دون‎همتي است؛ به معناي پستي طبع و قصور همت از طلب كارهاي بزرگ و قناعت نمودن به اعمال جزئي كه اين صفت خبيثه نتيجه كم‎دلي و ضعف نفس است.[5]
نشانه بلندهمتي
نشانه بلند‎همتي را مي‎توان در رفتارهاي شخص پيدا كرد و نشانه­های آن را می­توان در موارد زیر برشمرد:
- ايمان
ايمان يك شخص گواهي است بر همت بلند او چنان‎چه از امام على(ع) نقل شده است: بلندهمّتى از ايمان است.[6]
- بخشش و انفاق
انفاق، از سه جهت باعث تكامل فردى و رشد آدمى است:
نخست: موانع تكامل نفسى و رشد انسانى را از ميان برمى‏دارد.
دوم: روح انسانيّت را در آدمى آشكار مى‏سازد، و نهال گذشت و بلند‎همّتى را در روح مى‏نشاند.
سوم: در آدمى روح تربيت اسلامى را رشد مى‏دهد. [7]
امام علي(ع) مي‎فرمايند:    «بذل و بخشش آدمي نشانه بلندهمتي اوست.»[8]
- اعمال زيبا
شخصی که دارای همت بلند است، در امور خود تمام دقت را به کار می‎برد وسعی برآن دارد که کار را به نحو احسن به پایان برساند.
حضرت علي(ع) مي‎فرمايد:    «كردار زيبا خبر از بلندي همت مي‎دهد.»[9]
- فرمانبري از خدا
امام علي(ع) مي‎فرمايند: فرمانبري از خداوند همت زيرکان است. نافرماني از خدا همت پليدان است.[10]
- نگهداري حرمت و رعايت پيمان
امام علي(ع) مي‎فرمايند: شريف‎ترين همت‎ها نگهداري حق و حرمت‎ها و رعايت عهد و پيمان‎هاست.[11]
- طمع نداشتن به آن‎چه در نزد مردم است، (نشان) بلندهمتي است.[12]
- پايبندي به قناعت، از والايي همت است.[13]
- بي‎نيازي از مردم و فرموده‎اند: عزت بي‎نيازي از مردم را با بلندي و بزرگي همت جلب نما. [14]
- اخلاق نيكو ثمره بلند همتی است.
امام علي(ع) مي‎فرمايند: بهترين خوي‎ها برترى همّت‎ها است.[15]
موارد بكارگيري همت
انسان مؤمن بايد بلند‎همت باشد و تمام همت خود را در مسير آخرت قرار دهد كه بنابر كلام اميرالمؤمنين علي(ع): هر كس كه آخرت همتش باشد، از خير به نهايت آرزويش مي‎رسد.[16]
ایشان هم‎چنین می‎فرمایند: همت و تلاش خود را صرف آخرتت کن[17]و همگى همّت و سعى خود را از براى رهائى از جايگاه بدبختى و عقاب و رستگارى از محلّ بلا و عذاب بگردان؛[18] زيرا هر كه دنيا عزم او باشد بدبختى و غم او در روز قيامت طولاني شود[19]و اگر عزم و قصد او آنچه نزد خداى سبحان است نباشد، به آرزوهاى خود نمي‎رسد.[20]
هم‎چنين ايشان توصيه مي‎فرمايند كه همت خود را صرف چيزهايي کن که به آن نياز داري و آن‎چه را به کار تو نمي‎آيد پيگيري مکن.[21]
آری، انسان باید در تمام شئون زندگی، بلندهمت باشد و این بلندهمتی را در همه جنبه‎های زندگی خود بکار گیرد؛ بدین‎صورت که در تمام زمینه‎ها از جمله کسب علم، انجام عبادات، تأمین معاش و امور دیگری چون صله‎رحم، خوش‎اخلاقی در برابر مردم، دوری از هرگونه گناه، پرداختن به کار خیر و هر امری که شایسته یک انسان مومن است؛ همت عالی را سرلوحه کار خود قرار دهد.
آثار بلندهمتي
دست‎يابي به آرمان‎هاي بلند نياز به همتي بلند دارد؛ زيرا همت‎هاي بلند است كه مي‎تواند موانع را بردارد و آدمي را در مسير خود، به اوج والايي برساند و آثار نيكویی نصيب انسان نمايد كه از جمله آن آثار عبارتند از:
-        خشنودي خداوند متعال در کارهایی است که نشانگر همت عالی فرد باشد. پیامبر اکرم(ص) می‎فرماید:
«خداوند متعال از کارهای بزرگ و امور عالی خوشنود می‎گردد.»[22]
-        تلاش براي اطاعت الهي، چون‎كه شخص بلند همت، به كمتر از بهشت راضي نمي‎شود.[23]
-        شرافت نصیب کسی می‎شود که همت خود را صرف امور ناچیز نگرداند. حضرت امیرالمؤمنین علي(ع) می‎فرمایند: شرف و بلندى مرتبه به همّت‎هاى بلند است نه به استخوان‎هاى كهنه شده. [24] امام محمد باقر(ع) فرمودند: هيچ شرفي همانند بلندهمتي نيست.[25]
-        همت عالی صاحبش را به عظمت و بزرگي می‎رساند. حضرت علی(ع) می‎فرماید: هر که از نردبان همت بلند بالا رود؛ جهانیان او را به دیده تعظیم بنگرند[26]و نيز مي‎فرمايند: هیچ چیز مانند همت بلند انسان را بزرگ نکرد. [27]در كلام ديگر ايشان بزرگواری و آقایی را نتیجه داشتن همت بلند دانسته‎اند. [28]
- هر که توان خود را برای رسیدن به هدف خود به کار گیرد به تمام خواسته‎هایش خواهد رسید.[29]
- ارزش آدمي به اندازه همتش است.[30]
- همت بلند، قناعت همیشگی همراه دارد.[31]
- شجاعت مرد به اندازه همت اوست.[32]
- بردباري: امام علي(ع) فرمود: بردبارى و درنگ هم آهنگ هستند و نتيجه آن بلند همّتى است.[33]
- از نشانه‎هاي مؤمن: حضرت صادق(ع) فرمود: مؤمن به ايمان نمى‏رسد مگر اينكه عقلش كامل باشد و عقلش به كمال نخواهد رسيد مگر اين‎كه در او ده خصلت باشد: خيرش به همه برسد و مردم از شرش در امان باشند، كارهاى نيك را از خود اندك بداند و كارهاى اندك ديگران را بسيار بشمارد.... هر گاه با كسى كه از او متقى‏تر است ملاقات كرد در برابر او تواضع كند.[34]
آثار كم‎همتي
کارهای پست نشانه بی‎همتی است. همان‎طور که همت بلند آدمی را رشد می‎دهد و به کمالات می‎رساند، همت کوتاه و بی‎تفاوتی، به سقوط انسان می‎انجامد و آثاري از خود برجاي مي‎گذارد كه مي‎توان به موارد ذيل اشاره كرد:
·   کسی که همتش کوچک باشد فضائل او از دست می‎رود.[35]
·   محروم شدن از همنشيني با ديگران. امام علي(ع) مي‎فرمايند: با آدم کوتاه‎همت هم‎صحبت مشو (که تو را نیز ساقط می‎کند.)[36]
·   كم‎ارزش بودن؛ امام علي(ع) مي‎فرمايند: کسی که همتی جز پر کردن شکم ندارد قیمت او نیز همان است که از شکم او بیرون می‎آید[37]و نيز مي‎فرمايند: آدميّتى براى كسى كه در او همّتى نباشد، نيست.[38]
·   كم‎خير بودن؛ امام علي(ع) مي‎فرمايند: چه بی‎خیر است کسی که فکری جز شکم و شهوت ندارد.[39]
·   کسی که همتی جز دنیا ندارد هنگام مردن غصه او بسیار خواهد بود.[40]
·   زيان‎كار نيست مگر كسى كه همّت او نفس او باشد.[41]
·   حسادت به ديگران؛ امام علي(ع) مي‎فرمايند: حسادت دوست بر نعمتى از كمي همّت اوست.[42]


[1] - مصطفوى، حسن‏؛ التحقيق في كلمات القرآن الكريم‏، تهران، بنگاه ترجمه و نشر كتاب‏، 1360 ش‏، ج‏11، ص286
[2] - راغب اصفهاني، حسين بن محمد؛ ترجمه وتحقيق مفردات الفاظ قرآن‏، خسروى حسينى سيد غلامرضا، تهران‏، انتشارات مرتضوى‏، 1375 ش‏، دوم، ج4، ص 528
[3] - نراقي ، مولامهدي؛ علم اخلاق اسلامي (ترجمه كتاب جامع السعادات)، ترجمه سيدجلال الدين مجتبوي، انتشارات حكمت، 1366ه. ش، اول، ص 322
[4] - تميمى آمُدى‏، عبد الواحد بن محمد؛ غرر الحكم‏، قم‏، دفتر تبليغات اسلامى، 1366شمسى‏، اول‏، ص ۴۴۸ ، ح10275«خیر الهمم اعلاها»
[5] - نراقي، ملا احمد؛ معراج السعاده ، قم، زهير، 1386ه. ش، اول، ص178
[6] - صابرى يزدى ، على رضا / انصارى محلاتى‏، محمد رضار؛ الحكم الزاهرة با ترجمه انصارى‏، قم‏، مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامى‏، دوم‏، 1375 ش‏ص 458
[7] - حكيمى اخوان، آرام‏ احمد؛ الحياة با ترجمه احمد آرام‏، تهران، ‏دفتر نشر فرهنگ اسلامى‏، 1380 ش‏، ج‏6، ص 114
[8] - غررالحكم، ص 383«من شرف الهمه بذل الانسان»
[9] - خوانساري، جمال الدين؛ شرح آقا جمال الدين خوانساري بر غرر الحكم، دانشگاه تهران، 1366 ش ، ج‏1، ص 365 «الفعل الجميل ينبي عن علو الهمه »
[10] - غررالحكم، ص181و185«الطاعه همه الأکياس، المعصيه همه الأرجاس»
[11]- همان، ص252«أشرف الهمم رعايه الذمام»
[12] - همان، ص398«الکف عما في أيدي الناس عفه و کبر همه»
[13]- همان، ص391«من شرف الهمه لزوم القناعه»
[14] - نورى، حسین؛ مستدرك الوسائل‏، قم‏، مؤسسه آل البيت لإحياء التراث، 1408 هجرى‏، اول‏، ج12، ص67«اسْتَجْلِبْ عِزَّ الْيَأْسِ بِبُعْدِ الْهِمَّةِ»
[15] - شرح آقا جمال الدين خوانسارى بر غرر الحكم، ج‏2، ص 395 «احسن الشّيم شرف الهمم»
[16] - تميمى آمدى، عبد الواحد؛ تصنيف غرر الحكم و درر الكلم، قم، دفتر تبليغات قم، 1366 ش، اول، ص 144«من كانت الاخره همته بلغ من الخير غايه امنيته»
[17] - غررالحکم، ص ۳۵۹«اجعل همّک و جهدک لآخرتک»
[18] - شرح آقا جمال الدين خوانسارى بر غرر الحكم، ج‏2، ص223 « اجعل كلّ همّك و سعيك للخلاس من محلّ الشّقاء و العقاب و النّجاة من مقام البلاء و العذاب. »
[19]- ‏همان، ج‏5، ص446«من كانت الدّنيا همّه طال يوم القيامة شقاؤه و غمّه. »
[20] - همان، ج‏5، ص410«من لم يكن همّه ما عند اللَّه سبحانه لم يدرك مناه. »
[21] - تصنيف غرر الحكم و درر الكلم، ص 477 «اقصر همتک عليما يلزمک و لا تخض فيما لا يعنيک»
[22] - شيخ حر عاملى؛ ‏وسائل الشيعة، قم‏، مؤسسه آل البيت لإحياء التراث، 1409 هجرى‏، اول، ‏ج ۱۷، ص ۷۳«انّ الله یحبّ معالی الامور و یکره سفسافها»
[23]- امين محمد ، هيئت، اخلاق اسلامي، ترجمه سيد صادق شفائي زاده، دارالانصار، 1385 هـ ش، ج1، ص700
[24] - شرح آقا جمال الدين خوانسارى بر غرر الحكم، ج‏2، ص 106 «الّشرف بالهمم العالية لا بالرّمم البالية. »
[25] - علامه مجلسى‏؛ بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار، تهران‏، اسلاميه‏، مختلف، ج75، ص165« لَا شَرَفَ كَبُعْدِ الْهِمَّة»
[26] - غررالحکم، ص ۴۴۸«من رقی درجات الهمم عظّمته الامم»
[27] - همان، ص ۳۵۹«ما رفع امرء کهمّته »
[28] - همان، ص 382«الکرم نتیجة علوّ الهمّة»
[29] - همان، ص ۴۴۴«من بذل جهد طاقته بلغ کنه ارادته»
[30] - شرح آقا جمال الدين خوانسارى بر غرر الحكم، ج‏4، ص500«قدر الرّجل علی قدر همّته»
[31] - غررالحکم، ص ۳۵۹«من شرف الهمّة لزوم القناعة»
[32]- همانجا«شجاعة الرّجل علی قدر همّته»
[33] - سيد رضي؛ نهج البلاغة، محمد دشتى‏، قم‏، مشهور، 1379 ش‏، اول‏، ص739 «الْحِلْمُ وَ الْأَنَاةُ تَوْأَمَانِ يُنْتِجُهُمَا عُلُوُّ الْهِمَّةِ»
[34] - علامه مجلسي؛ ترجمه الإيمان و الكفر بحار الانوار، عزيز الله عطاردى‏، تهران‏، انتشارات عطارد، 1378 ش، ج‏1، ص130
[35] - شرح آقا جمال الدين خوانسارى بر غرر الحكم، ج‏5، ص 210«من صغرت همّته بطلت فضیلته»
[36] - غررالحکم، ص ۳۵۹«من دنت همّته فلا تصحبه»
[37] - همانجا«من کانت همّته ما یدخل فی بطنه کانت قیمته ما یخرج من بطنه»
[38] - شرح آقا جمال الدين خوانسارى بر غرر الحكم، ج‏6، ص 402 «لا مروّة لمن لا همّة له. »
[39] - غررالحکم، ص ۳۵۹«ما ابعد الخیر ممّن همّته بطنه و فرجه»
[40] - همانجا«من کانت الدّنیا همّته اشتدّت حسرته عند فراقها»
[41] - شرح آقا جمال الدين خوانسارى بر غرر الحكم، ج‏6، ص 105«ما المغبوط الّا من كانت همّته نفسه»
[42] - همان، ج‏6، ص11«من صغر الهمّة حسد الصّديق على النّعمة. »


منبع : پژوهه

خبرنامه - شبکه های اجتماعی

آمار سایت

    تندیس جشنواره

    pagerank